Når vi les ein tekst, inkludert Bibelen, vil vi alltid møte den med ein tolkingsnøkkel, eit ‘filter’ som vi tolkar den gjennom. For kvar person vil den vera annleis, med bakgrunn i dei erfaringane og den kunnskapen lesarane har. Luther meinte at den nøkkelen vi skal lese Bibelen og kyrkjelege dogme med, må vera Sola Scriptura — ‘Skrifta åleine.’ Men står skrifta nokon gong ‘åleine’? Olav Fog skriv:

Men i samme øjeblik, man siger skriften alene, må man finde en tolkningsnøgle til at forstå skriften med, og det betyder, at skriften i virkeligheden alligevel ikke står alene. For så træder tolkningsnøglen jo til og bestemmer indholdet af skriften. Udtrykket sola scriptura betyder i virkeligheden — og det var også det, Luther mente — skriften og kirkens apostolske tro.^[1]

Dersom vi er medvitne om vår horisont og våre erfaringar, så er ikkje sola scriptura ein dum ting å ta med seg. Men problemet er at mange har mista det katolske og apostoliske. (Det betyr ikkje nødvendigvis det romersk-katolske.) I Den nikenske truvedkjenninga vedkjenner vi jo at det er “éi heilag, katolsk og apostoliske kyrkje.” Difor må vi ta med oss dette inn i vår tolkingsnøkkel — vår forståingshorisont. Vi må halda fast på Kyrkja si heilage overlevering, Tradisjonen.

Men no har sola scriptura, hovudsakleg på grunn av at ein ikkje er medviten sine eigne fordommar om teksten, enda opp som ‘det eg sjølv meiner Bibelen og kristendommen handlar om.’ Og Bibelen blir nesten heva opp til Jesu nivå. Men kristendommen er ikkje ein bokreligion på same måte som Islam. Vi godkjenner at det er ein viss ambivalens i Skrifta. Og i denne samanhengen er den hermeneutiske sirkel viktig. I ein artikkel om hermeneutikk i Wikipedia står det:

[Den hermeneutiske sirkel eller den hermeneutiske spiral] beskriv heilskapen av det som skjer når vi fortolkar ein tekst og dannar oss ei meining av innhaldet i den, frå vår vurdering av avsendaren sin bakgrunn, situasjon og intensjon, til vår vurdering av teksten sjølv og mediet den når oss gjennom, og vidare til vår eiga sjølvrefleksjon. (…)

Delane vert forstått og fortolka ut frå heilskapen — og heilskapen vert forstått og fortolka ut frå delane. Altså som ein sirkel eller spiral, med eit innbyrdes utvekslingsforhold mellom delar og heilskap. Slik vert vår oppfatning og forståing av delane og heilskapen forandra og utvida gjennom tolkingsprosessen.

Når vi får dette for auga, så ser vi at teksten påverkar oss, men at vi også påverkar teksten. (Eller den meininga som teksten gjev oss.) Då er det viktig at vi har ein tolkingsnøkkel som kan hjelpe oss til å ikkje ramla over i kjetteriet. Slik eg ser det, vert det difor svært viktig å ikkje berre lese Bibelens ‘klare tale,’ då denne ‘klare talen’ ofte er gjennomsyra av våre eigne erfaringar og horisontar. Nei, hjelpen må komma frå Kyrkja, som er “søyle og grunnvoll for sanninga.” (1Tim 3:15)

Noter:

[1] Olav Fog, “Mellem liberalisme og biblicisme.” RE-FORMATIO, 2/2003, s. 35